Caz dinleyenler at gözlüklerini çýkarýp diðer müziklerin güzelliklerini de görsün

Yýllarca caz söyleyen Fatih Erkoç, zaman zaman pop müziðini de icra etti. Fakat kimse ondan bir türkü albümü beklemiyordu.

Seher Yeli albümünde türküler seslendiren Erkoç, bu yolla yeni bir kitleye de ulaþtý. Fakat bazý cazseverler bu durumdan çok da hoþlanmadý! Erkoç, caz dinleyicisinin at gözlüklerini çýkarýp baþka müziklere de kulak vermesi gerektiðini söylüyor.

Yýllardýr caz ve pop müzik söylediniz. Þimdi türkü albümü çýkardýnýz. Bu, bir öze dönüþ mü?

Maalesef türkülerin bu kadar güzel olduðunu biraz geç keþfettim. Uzun yollarda araba kullanýrken kardeþim Sinan'la eski gitaristim gitarla türkü söylerlerdi. Hakikaten hepsi de çok güzel türkülerdi. Konservatuarda klasik Batý müziði eðitimi aldým, ama daha üç yaþýndayken babam bana keman aldýðýnda Türk müziði çalýyordum. Klasik Batý müziði eðitimini ben istemedim ama iyiki de öyle olmuþ. Orada trampon, piyano gibi birçok müzik aletiyle tanýþtým. Sonra Norveç'te de birçok enstrümanla tanýþtým. Avrupa'da ne kadar farklý enstrüman çalarsanýz o kadar iyidir. Klasik Batý müziði, caz, pop müziði aðýrlýklý olmak üzere Türk sanat müziði de icra ettim. Ama türkülerin eksikliðini hep hissettim. Bu albümde sözleri Karacaoðlan'a ait bir türkü var. Onu 1975 yýlýnda Norveç'e gittiðimde bestelemiþtim.

Yani türkülere merakýnýz çok eskiden baþladý, öyle mi?

Karacaoðlan'ýn þiirleri gibi hece vezniyle yazýlan çalýþmalarý görünce ve halk kültürünü yansýtan þeyler karþýma çýkýnca doðal olarak içimden beste yapmak geliyor. Bu þarký da 75 yýlýnda yaptýðým ilk bestelerden biri, ama daha sonra üzerine düþmedim.

Uzun yýllar Batý müziði icra ettikten sonra türkü söylemek uzak gelmedi mi size? Kendinizi yabancý hissetmediniz mi?

Bazý türkülere ya da tarzlara hâlâ mesafeli olduðumu hissediyorum. Mesela bölgesel gýrtlak gerektiren türküler bana yabancý. Çünkü o gýrtlaðý uygulayamadýðýmý düþünüyorum. Bu yüzden de kendi gýrtlaðýma yakýn türküleri tercih ediyorum fakat bu kesinlikle dýþlamak manasýnda deðil. Daha kendi söylemime yakýn türküleri seçtim. Bir arkadaþým "Keþke Âþýk Veysel'den de bir türkü söyleseydin." dedi. Fakat benim aklýma "Benim Sadýk Yârim Kara Topraktýr" geliyor ve ben bu dizeyi armonize etmekte zorlanabilirdim.

Türkülerle halka mý indiniz yoksa halka mý çýktýnýz?

Böyle bir soruya cevap verirken kimseyi üzmek istemiyorum. Kimisi 'halka çýkmaktýr', kimisi de 'halka inmektir' diyor. Müzikal anlamda tabii ki ben halktan daha bilgiliyim, ben bu konuda eðitim aldým ve çok uzun yýllardýr da profesyonel olarak tecrübem var. Dolayýsý ile halkla kýyasladýðýnýzda daha iyi bir müzik bilgim var. Müzikal olarak tamamen kendi istediklerimizi yaptýðýmýzda halk bir þey anlamaz. Burada bildik tartýþma baþlýyor "Sanat sanat için mi yoksa sanat halk için mi?" Ben her iki türlüsünü de yapmaya çalýþtým. Fakat gençlere de söylüyorum beni bu konuda örnek almayýn. Benim çalýþkanlýðýmý örnek alsýnlar ama tek bir enstrüman üzerinde yoðunlaþsýnlar. Ben cazýn da daha anlaþýlabilir olanýný söylüyorum. Çok daha anlaþýlmazýný yapan müzisyenler var. 50'li-60'lý yýllarýn caz parçalarýný söylemekten büyük zevk alýyorum. Dolayýsý ile burada halka inmek diye bir þey olamaz. Cazýn da seveni var halk müziðinin de. Ben sahip olduðum duygularla, samimiyetle bir þey gerçekleþtirmeye çalýþýyorum. Bu ister halka inmek olsun ister halka çýkmak olsun. Nasýl algýlandýðýyla çok ilgilenmiyorum.

Türkü söylemenizi eleþtirenler var.

Caz severler veya klasik Batý müziði sevenler diðer müzik tarzlarýný zaten sevmiyor. Siz aðzýnýzla kuþ tutsanýz da onlarýn sevmediði bir müzik tarzýndan dolayý eleþtirebilirler. Ben "Ellerim Bomboþ" albümünü yaptýðým zaman da caz dinleyen arkadaþlarýmdan çok tepkiler geldi. Sadece caz dinleyip Türk müziði dinlemeyen çok insan var. Tenkit eden insanlar da sadece cazýn at gözlüðüyle bakanlar. Dolayýsýyla bunlarýn at gözlüklerini çýkarmalarý lazým çünkü türküler bizim kültürümüz. Bu kültürü korumamýz lazým. Ben de bu topraklarýn yetiþtirdiði bir müzisyen olarak bunu yapmak istiyorum. Ben caz çalýp söylerken aldýðým keyfi türkülerden de alýyorum. Türkü söylerken, özellikle de hüzünlü olanlarý söylerken çok haz duyuyorum. Bu yüzden caz dinleyenler at gözlüklerini çýkarýp diðer müziklerin de güzelliklerini görsünler.

Anlaþýlan caz dinleyicisi sizi fazlasýyla sahipleniyor.

Büyük ihtimalle öyle. Benim gibi hem caz hem pop hem de sanat müziði çalýp söyleyen çok fazla müzisyen yok. Fakat kimse kimseye ait deðildir.

Sizi hangi dinleyicinin yaptýðýnýz müziði daha çok anladýðýný düþünüyorsunuz?

Pop müziði çok fazla sanat olarak görmüyorum. Caz söylerken dinleyicinin algýlamasýný soruyorsanýz çok azý sahici olarak algýlýyor. Çünkü cazýn iyi veya kötü olduðunu deðerlendirmek için biraz bilmek ve eðitimli olmak gerekiyor. Ama halkýn büyük bölümünün böyle bir eðitimi yok. Öbür taraftan türküler insanýn kulaðýna hoþ geliyor. Türküleri daha çok yeni söylüyorum ama katýldýðým programlara gelen tepkilere bakacak olursak cazdan daha fazla dinleyicisi, kitlesi var.

Herkesin hayran olduðu, ama kimsenin albümünü almadýðý bir sanatçý mýsýnýz?

Mp3'ler varsa tabii ki albüm almayacaklar! (gülüþmeler)

Kime sorsak sizin için "Çok kaliteli bir müzisyen ama deðeri bilinmiyor." diyorlar. Deðeriniz bilinmiyor mu?

Hayýr, yok öyle bir þey. Ortalarda görünmediðiniz zamanlarda insanlar böyle yorumlarda bulunuyor. Türkü albümü ile birlikte programlara katýlýnca, deðerli insanlar beni onore edince insanlar hak ettiðim yere geldiðimi düþünüyor. Oysa ben hiçbir zaman "Hak ettiðiniz yerde deðilsiniz." sözüne katýlmadým. Sokakta, alýþveriþte bunu bana söyleyen çok fazla insan var. Ýnsanlar beni seviyorlar, sayýyorlar tabii ki hak ettiðim yerdeyim ve bulunduðum yerden de son derece memnunum. Hatta zaman zaman fazla saygý ve ilgiden dolayý rahatsýz olduðumu söyleyebilirim. Daha zengin olabilirdim ama herkes baþkasý ile kýyaslandýðýnda daha zengin olabilir. Saygý ve sevgi varsa bence bütün zenginlik orada.

Yeni yetme popçular iyi para kazanýyor, onlar sizden daha mý zengin?

Telifle ilgili bir sýkýntý yaþýyoruz ve almamýz gereken paralarý alamýyoruz. Fakat sanatçý ve yorumcu olarak ünlü olduktan sonra kazancým eksik diyemem. Ben halimden son derece memnunum. Her þeyim var, hiçbir eksiðim yok. Kimileri ile kýyasladýðýnda herkes eksik kalabilir. ABD'li artistlerle kýyasladýðýnýzda en zengini bile fakir kalabilir. Dolayýsýyla benim böyle bir sorunum yok. Tabii ki ben de herkes gibi para kazanmayý istiyorum, hele de hayatý doðru algýlamýþ bir insan olarak ne kadar çok param olursa olsun daðýtmayacaðýmý, karýmý boþamayacaðýmý, abuk subuk þeyler yapmayacaðýmý biliyorum. O yüzden para gelebilir, ama ille de daha çok para kazanayým diye bir derdim yok. Kaldý ki kulüplerde çalmam için sürekli teklif geliyor, ama ben hiçbirine sýcak bakmýyorum. 7-8 yýldýr sadece para kazanmak için o tip yerlerde çalmýyorum. Çok yorucu bir iþ ve oralarda yaptýðýnýz iþin sanatla hiçbir alakasý yok.

Hayatý doðru algýlamýþ bir insan olduðunuzu söylüyorsunuz. Size göre hayatý doðru algýlamýþ insan nasýl biridir?

Ben her þeyi olabildiðince orta çizgiden görmeye çalýþýyorum. Çok abartýya kaçmadan yaþýyorum. Bizim dinimizde de böyle bir þey var. Günümüzde dürüstlük bir meziyet gibi algýlanýyor ve ben dürüstüm bu anlamda. Ýnsanlara sevgiyle yaklaþmaya çalýþýyorum, kendimi eðitmeye çalýþýyorum. Hatalarýmý yýllar geçtikçe düzelttiðimi düþünüyorum ama bazý þeyleri hâlâ yapamýyorum.

Yapamadýklarýnýz neler?

Mesela dinî inancým çoktur, ama bazen ibadetlerimi arada sýrada gerçekleþtiremediðim için üzüntüm oluyor. Ne bileyim zaman zaman namaz kýldýðým oldu, onu yarým býraktým. Bu tip þeyleri kastediyorum.

Zaman