Fatih Sultan Mehmed 29 Mart 1432'de Edirne'de doðdu. Babasý Sultan Ýkinci Murad, annesi Huma Hatun'dur. Fatih Sultan Mehmed, uzun boylu, dolgun yanaklý, kývrýk burunlu, adaleli ve kuvvetli bir padiþahtý. Devrinin en büyük ulemalarýndan birisiydi ve yedi yabancý dil bilirdi. Alim, þair ve sanatkarlarý sýk sýk toplar ve onlarla sohbet etmekten çok hoþlanýrdý. Ýlginç ve bilinmedik konular hakkýnda makaleler yazdýrýr ve bunlarý incelerdi. Hocalýðýný da yapmýþ olan Akþemseddin, Fatih Sultan Mehmed'in en çok deðer verdiði alimlerden biridir. Fatih Sultan Mehmed, gayet soðukkanlý ve cesurdu. Eþsiz bir komutan ve idareciydi. Yapacaðý iþlerle ilgili olarak en yakýnlarýna bile hiçbir þey söylemezdi.

Fatih Sultan Mehmed okumayý çok severdi. Farsça ve Arapça'ya çevrilmiþ olan felsefi eserler okurdu. 1466 yýlýnda Batlamyos Haritasýný yeniden tercüme ettirip, haritadaki adlarý Arap harfleriyle yazdýrdý. Bilimsel sorunlarda, hangi din ve mezhebe mensup olursa olsun bilginleri korur onlara eserler yazdýrýrdý. Bilime büyük önem veren Fatih Sultan Mehmed yabancý ülkelerdeki büyük bilginleri Ýstanbul'a getirtirdi. Nitekim Astronomi bilgini Ali Kuþçu kendi döneminde Ýstanbul'a geldi. Ünlü Ressam Bellini'yi de Ýstanbul'a davet ederek kendi resmini yaptýrdý. Þair ve açýk görüþlüydü. Fatih Sultan Mehmed 1481 yýlýna kadar hükümdarlýk yaptý ve bizzat 25 sefere katýldý. Azim ve irade sahibiydi. Temkinli ve verdiði kararlarý kesinlikle uygulayan bir kiþiliði vardý. Devlet yönetiminde oldukça sertti. Savaþlarda çok cesur olur, bozgunu önlemek için ileri atýlarak askerleri savaþa teþvik ederdi.

Hayatýndan Kesitler:

Ýstanbul'un Fethi
Kýrým'ýn fethi ve Karadeniz
Otlukbeli Savaþý
Denizlerde Durum
Fatih'in Ýnsan Haklarý Ahidnamesi
Ýdari Düzenlemeler

20 yaþýnda Osmanlý padiþahý olan Sultan Ýkinci Mehmed, Ýstanbul'u fethedip 1100 yýllýk Doðu Roma Ýmparatorluðunu ortadan kaldýrarak Fatih ünvanýný aldý. Hz.Muhammed'in (S.A.V) hadisi þerifinde müjdelediði Ýstanbul'un fethini gerçekleþtiren büyük komutan olmayý da baþaran Fatih Sultan Mehmed, yüksek yeteneði ve dehasýyla dost ve düþmanlarýna gücünü kabul ettirmiþ bir Türk hükümdarýydý. Orta Çað'ý kapatýp, Yeniçað'ý açan Cihan Ýmparatoru Fatih Sultan Mehmed, Nikris hastalýðýndan dolayý 3 Mayýs 1481 günü Maltepe'de vefat etti ve Fatih Camii'nin yanýndaki Fatih Türbesi'ne defnedildi.
 

ÝSTANBUL'UN FETHÝ:

Fatih Sultan Mehmed padiþah, olduktan sonra ilk iþ olarak, devamlý ayaklanma çýkaran Karamanoðlu Beyliðine karþý sefere çýktý. Karamanoðlu Ýbrahim Bey af diledi. Fatih Ýstanbul'un fethini düþündüðü için onu baðýþladý. Fatih Sultan Mehmed, büyük gayesini gerçekleþtirmek için, Macarlara, Sýrplara ve Bizanslýlara karþý yumuþak davranýyordu. Amacý Haçlýlarýn birleþmesini önlemek, onlarý tahrik etmemek ve zaman kazanmaktý. Bin yýllýk tarihinin sonuna gelmiþ olan Bizans küçüle küçüle sadece Ýstanbul þehrinin sýnýrlarý içinde hüküm süren bir devlet durumuna düþmüþtü. Ancak buna raðmen Bizans'ýn varlýðý, Balkanlardaki Türk hakimiyeti açýsýndan tehlikeli oluyordu. Bizans Ýmparatorlarý, Anadolu'daki çeþitli siyasi güçleri de Osmanlý aleyhine kýþkýrtmaktan geri kalmýyorlardý. Hatta zaman zaman Osmanlý þehzadeleri arasýndaki taht kavgalarýna karýþýp devletin iç düzenini bozuyorlardý. Ýstanbul'un Osmanlý Devleti'nin hakimiyeti altýnda girmesi, ticari ve kültürel yönden önemli bir avantajýn daha ele geçirilmesi demekti. Boðazlar tam anlamýyla kontrol altýna alýnacak ve bu sayede, Karadeniz ticaret yollarý ele geçirilmiþ olacaktý. Karamanoðullarý meselesini çözen Fatih Sultan Mehmed, Ýstanbul'un fethi için gerekli hazýrlýklara baþladý. Devrin mühendislerinden Musluhiddin, Saruca Sekban ile Osmanlýlara sýðýnan Macar Urban Edirne'de top dökümü iþiyle görevlendirildi. "Þahi" adý verilen bu toplarýn yanýnda, tekerlekli kuleler ve aþýrtma güllelerin üretilmesi (havan topu) yapýlan hazýrlýklar arasýndaydý. Yaptýrýlan bu büyük toplar Ýstanbul'un fethedilmesinde önemli rol oynadý. Yýldýrým Bayezid'in Ýstanbul kuþatmasý sýrasýnda yaptýrdýðý Anadolu Hisarýnýn karþýsýna, Rumeli Hisarý (Boðazkesen) inþa edildi. Bu sayede Boðazlar'ýn kontrolü saðlanacak, deniz yoluyla gelebilecek yardýmlara karþý tedbir alýnmýþ olacaktý. 400 parçadan oluþan bir donanma inþa edildi. Turhan Bey komutasýndaki bir Osmanlý donanmasý Mora'ya gönderildi ve Ýstanbul'a yardým gelmesi engellendi. Eflak ve Sýrbistan ile var olan barýþ antlaþmalarý yenilendi. Macarlarla da üç yýllýk bir antlaþma yapýldý. Osmanlýlarýn bu hazýrlýklarý karþýsýnda, Bizanslýlar da boþ durmuyordu. Surlar saðlamlaþtýrýlýyor ve þehre yiyecek depolanýyordu. Ayrýca Bizans Ýmparatoru Konstantin, Haliç'e bir zincir gerdirerek, buradan gelecek tehlikeyi önlemeye çalýþtý. Ayný zamanda Haçlý dünyasýndan yardým isteniyor, Papa ise yapacaðý yardým karþýsýnda Katolik ve Ortodoks kiliselerinin birleþtirilmesini istiyordu. Ancak Katoliklerden nefret eden Ortodoks Rumlar, Roma kilisesine baðlanmak istemiyor, "Ýstanbul'da Kardinal Külahý görmektense, Türk sarýðý görmeye razýyýz" diyorlardý. Fatih Sultan Mehmed, hazýrlýklar tamamlandýktan sonra, Bizans Ýmparatoru Konstantin'e bir elçi göndererek, kan dökülmeden þehrin teslim edilmesini istedi. Fakat Ýmparatordan gelen savaþa hazýrýz mesajý üzerine, Ýstanbul'un kara surlarý önüne gelen Osmanlý ordusu, 6 Nisan 1453'de kuþatmayý baþlattý. Osmanlý donanmasý ise Haliç'in giriþinde ve Sarayburnu önünde demirlemiþti. Ordu; merkez, sað ve sol olarak üç kýsma ayrýldý. 19 Nisan'da yapýlan ilk saldýrýda, tekerlekli kuleler kullanýldý ve bu saldýrý ile Topkapý surlarýndan burçlara kadar yanaþýldý. Osmanlý Ordusundaki er sayýsý 150.000 ile 200.000 arasýndaydý. Bu kuvvetlere Rumeli ve Anadolu beylerine baðlý çeþitli kuvvetler de katýlmýþtý. Çok þiddetli çarpýþmalar oluyor, Bizanslýlar þehri koruyan surlarýn zarar gören bölümlerini hemen tamir ediyorlardý. Venedik ve Cenevizliler de donanmalarýyla Bizans'a yardým ediyorlardý. Fatih Sultan Mehmed Osmanlý donanmasýnýn kuþatma sýrasýnda yeterince kullanýlamadýðýný ve bu yüzden kuþatmanýn uzadýðýný düþünüyordu. Ýstanbul'un Haliç tarafýndaki surlarýnýn zayýf olduðu biliniyordu. Bizans bu bölgeye zinciri bu nedenle germiþti. Yüksekten atýlan taþ gülleler Bizans donanmasýndan bazý gemileri batýrmýþtý fakat bir kýsým donanmanýn Haliç'e indirilmesi kesin olarak gerekliydi. Fatih Sultan Mehmed, Ýstanbul'un fethedilmesini kolaylaþtýracak önemli kararýný verdi. Osmanlý donanmasýna ait bazý gemiler karadan çekilerek Haliç'e indirilecekti. Tophane önündeki kýyýdan baþlayýp Kasýmpaþa'ya kadar ulaþan bir güzergah üzerine kýzaklar yerleþtirildi. Gemilerin, kýzaklarýn üzerinden kaydýrýlabilmesi için, Galata Cenevizlilerinden zeytinyaðý, sade yað ve domuz yaðý alýnarak kýzaklar yaðlandý. 21-22 Nisan gecesi 67(yada 72) parça gemi düzeltilmiþ yoldan Haliç'e indirildi. Haliç'teki Türk donanmasýna ait toplar, surlarý dövmeye baþladý. Ciddi çarpýþmalar cereyan etti. Bundan sonraki günlerde top savaþý, ok, tüfek atýþlarý, laðým kazmalar, büyük ve hareketli savaþ kulelerinin surlara saldýrýlarý devam etti. Kuþatmanýn uzun sürmesi ve kesin baþarýya ulaþýlamamasý askerler arasýnda endiþe yarattý. Ancak, Ýstanbul'u her ne þartta olursa olsun almaya kararlý olan Fatih Sultan Mehmed kumandanlarýn ve alimlerin de bulunduðu bir toplantý düzenledi. Cesaretlendirici bir konuþma yaptýktan sonra, 29 Mayýs'ta genel saldýrýnýn yapýlacaðýna dair kararýný açýkladý. Çarpýþmalar sýrasýnda Bizans'ý koruyan surlar üzerinde kapatýlmasý mümkün olmayan gedikler açýlmaya baþlamýþtý. Surlar içerisine küçük sýzmalar oluyor, ancak geri püskürtülüyordu. Ýlk defa Ulubatlý Hasan ve arkadaþlarýnýn þehit olmak pahasýna tutunmayý baþardýklarý Ýstanbul surlarý, artýk direnemiyordu. 53 gün süren ve 19 Nisan, 6 Mayýs, 12 Mayýs ve 29 Mayýs'ta yapýlan dört büyük saldýrýdan sonra Doðu Roma Ýmparatorluðu'nun 1125 yýllýk baþkenti olan Ýstanbul, 29 Mayýs 1453 salý günü fethedildi. Ýstanbul'un fethi, çok önemli sonuçlarý da beraberinde getirdi. Fatih Sultan Mehmed, Ýstanbul'un fethinden sonra batýdaki hakimiyeti pekiþtirmek, sýnýrlarý geniþletmek, Ýslam'ý en uzak yerlere kadar yaymak ve Hýristiyan birliðini bozmak amacýyla Avrupa üzerine bir çok seferler düzenledi. Sýrbistan (1454,1459), Mora (1460), Eflak (1462), Boðdan (1476), Bosna-Hersek, Arnavutluk, Venedik (1463-1479), Ýtalya (1480) ve Macaristan seferleriyle Osmanlý Ýmparatorluðu Avrupa'daki hakimiyetini pekiþtirdi. Sýrbistan Krallýðý tamamen ortadan kaldýrýlýp Osmanlý sancaðý haline getirildi, Mora tamamen fethedildi, Eflak Osmanlý eyaleti yapýldý, Bosna tekrar Osmanlý hakimiyetine alýndý, Arnavutluk ele geçirildi. 16 yýl süren Osmanlý-Venedik Deniz Savaþlarý sonunda Venedik barýþ imzalamayý kabul etti. Ýtalya'ya yapýlan sefer sýrasýnda Roma'nýn fethi açýsýndan çok önemli bir merkez olan Otranto, fethedildi ancak Fatih Sultan Mehmed'in ölümü üzerine geri kaybedildi.


KIRIMIN FETHÝ ve KARADENÝZ:

Fatih Sultan Mehmed, Karadeniz'e de hakim olmak istiyordu. Venedik ve Cenevizlilerin Ýslam dünyasýnýn aleyhine yaptýklarý esir ticaretini önlemek, Ýstanbul'a gelen ticari mallarýn taþýnmasýnda esas rolü oynayan Kýrým sahillerini ele geçirmek, Karadeniz'i bir Türk Gölü haline getirmek amacýyla hareket eden Fatih, iþe 1459'da Amasra'yý fethederek baþladý. 1460'da Candaroðullarý Beyliði'ne son verildi. 1461'de Trabzon'un, 1475'de de Kýrým'ýn fethiyle Karadeniz bir Türk gölü haline geldi. Bu sayede Karedeniz'deki Ceneviz üstünlüðü sona erdi ve Ýpekyolu'nun tüm denetimi Osmanlý Devleti'ne geçti.


OTLUKBELÝ SAVAÞI:

Karamanoðlu Ýbrahim'in 1464'te ölmesi üzerine oðullarý birbirlerine düþmüþlerdi. Akkoyunlu hükümdarý Uzun Hasan'ýn yardýmýyla Ýshak Bey Karamanoðlu beyliðine sahip oldu. Bunun üzerine diðer oðlu Pir Ahmed Bey Fatih Sultan Mehmed'den yardým istedi ve gelen yardým sayesinde Beyliði ele geçirdi. Fakat Pir Ahmed Bey bir süre sonra gidip Venediklilerle anlaþýnca, bu duruma sinirlenen Fatih Sultan Mehmed, Karaman Seferi'ne çýkmaya karar verdi. Konya ve Karaman alýnarak Osmanlý'ya baðlandý. Karaman halký Ýstanbul'a ve çeþitli yerlere göç ettirildiler. Pir Ahmed Bey kaçarak Akkoyunlu hükümdarý Uzun Hasan'a sýðýndý. Bu olay Osmanlýlarla Akkoyunlularýn arasýnýn açýlmasýna neden oldu. Osmanlýlar Avrupa ve Anadolu'daki topraklarýný geniþletirken, Akkoyunlular Devleti'de Doðu Anadolu, Kafkasya, Ýran ve Irak üzerinde hakimiyet kurmuþlardý. Sýnýrlarýný geniþleten iki Türk Devleti arasýnda büyük bir savaþ kaçýnýlmaz olmuþtu. Otlukbeli mevkiinde 11 Aðustos 1473'de yapýlan savaþta, devrin en kuvvetli savaþ tekniðine ve araçlarýna sahip olan Osmanlý ordusu, Uzun Hasan'ýn kuvvetli süvarilerden kurulmuþ olan ordusunu birkaç saatte daðýttý. Bu savaþtan sonra Akkoyunlular bir daha kendilerini toparlayamadýlar. Fatih Sultan Mehmed, Akkoyunlu tehlikesini bu þekilde engellemiþ oldu. Anadolu'da ve Rumeli'de birçok sefer düzenleyip pek çok zafer kazanmýþtý. Buna raðmen güneyde güçlü bir devlet konumunda olan Memlüklerle problemler yaþandýðý halde sýcak bir savaþtan kaçýnmýþtý.


DENÝZLERDE DURUM:

Ýstanbul'un fethiyle ticaret yollarýnýn hakimiyeti Osmanlýlara geçmiþti. Ancak denizlerde Venedik ve Cenevizliler'in etkinliði devam ediyordu. Fatih ticaret yollarýnýn güvenliðini saðlamak ve korsanlardan kurtulmak için Ege adalarý üzerinde siyasetini aðýrlaþtýrdý. Ege adalarýna seferler düzenlendi. Yeni tersaneler ve gemiler inþa edildi. Rodos seferine çýkýldýysa da alýnamadý.


ÝDARÝ DÜZENLEMELER:

Fatih Sultan Mehmed, klasik manada Osmanlý devletinin idari kurucusu sayýlabilir. Ýstanbul'un fethinden sonra kendisini Kaiser-i Rum (Doðu Roma Ýmparatoru) ilan etmiþ ve devlet müesseselerini yerleþtirmiþtir. Fatih Kanunnamesi ile Atam-Dedem Kanunu dediði gelenekleri yazýlý hale getirmiþ ve buna Kanunname-i Ali Osman denmiþtir. Divanýn idaresini sadrazamlara býrakarak, iþleri kafes arkasýndan takip etmeye baþlamýþ, mutlak vekilim dediði sadrazamý geniþ yetkilerle donatmýþtýr. Ayrýca defterdar, kazaskerler ve diðer üst düzey devlet erkanýnýn görevleri tarif edilmiþtir. Yeniçeri ordusu 10.000'e çýkarýlarak güçlü bir merkezi ordu teþkil edildiðinden uç beylerinin önemi azalmýþ, böylece merkezi idare saðlamlaþtýrýlmýþtýr. Anadolu ve Rumeli'nin en kudretli devletinin hükümdarý olarak "Han" ünvanýný ilk defa o kullamýþtýr. Ýstanbul'un fethinden sonra Yýldýrým Bayezid zamanýnda elden çýkan topraklar yeniden kazanýlmýþ, hatta Rumeli ve Karadeniz kýyýlarýnda yeni yerler fethedilmiþtir. Kýrým'ýn fethi ile Karadeniz bir Türk gölü haline getirilmiþ, Anadolu birliði tamamlanmýþ ve Rumeli'deki Türk varlýðý Belgrad'a kadar uzanmýþtýr. Ýstanbul, Fatih zamanýnda bir ilim ve sanat merkezi haline gelmiþ, Fatih medreseleri klasik Osmanlý medreselerinin temelini oluþturmuþtur. Þairler ve ilim adamlarý için bir cazibe merkezi haline gelen Ýstanbul'a bütün Ýslam dünyasýndan bilginler gelmeye baþlamýþtýr.


FATÝH'ÝN ÝNSAN HAKLARI AHÝDNAMESÝ:

Fatih Sultan Mehmed, Bosnayý fethettiði zaman Osmanlý devlet politikasýnýn sonucu olarak bölge halkýna dini serbestiyest getirmiþtir. Fatih Sultan Mehmed'in buradaki latin papazlarýna verdiði 883 (1478) tarihli ferman suretinde; "Niþaný-ý hümayun þu ki Ben ki Sultan Mehmed Han'ým; üst ve alt tabakada bulunan bütün halk tarafýndan þu þekilde bilinsin ki, bu fermaný taþýyan Bosna rahiplerine lütufta bulunup þu hususlarý buyurdum: Sözkonusu rahiplere ve kiliselerine hiçkimse tarafýndan engel olunmayýp rahatsýzlýk verilmeyecektir. Bunlardan gerek ihtiyatsýzca memleketimde duranlara ve gerekse kaçanlara emn ü aman olsun ki, memleketimize gelip korkusuzca sakin olsunlar ve kiliselerinde yerleþsinler; ne ben, ne vezirlerim ne de halkým tarafýndan hiç kimse bunlara herhangi bir þekilde karýþýp incitmeyecektir. Kendilerine, canlarýna, mallarýna, kiliselerine ve dýþardan memleketimize getirecekleri kimselere yeri ve göðü yaratna Allah hakký için, Peygamberimiz Muhammed Mustafa (s.a.v.) hakký için, yedi Mushaf hakký için, yüz yirmi dört bin peygamber hakký için ve kuþandýðým kýlýç için en aðýr yemin ile yemin ederim ki, yukarda belirtilen hususlara söz konusu rahipler benim hizmetime ve benim emrime itaatkâr olduklarý sürece hiç kimse tarafýndan muhalefet edilmeyecektir." Bu ferman suretinde de görüldüðü gibi azýnlýklar tam bir hürriyet ortamý içinde hayatlarýný sürdürmüþlerdir.