Verimli bir iþ yaþamý için kiþinin ortalama 8 saat uyumasý gerektiðine dikkat çeken Anadolu Saðlýk Merkezi Nöroloji Uzmaný Dr. Ferda Korkmaz, uyku eksikliðinin yol açtýðý sonuçlarý anlattý.

Týbbýn uyku ile henüz bilmediði çok þey olmakla birlikte artýk biliyoruz ki bedenin onarýmý, çeþitli madde ve hormonlarýn sentezi, hafýzanýn yapýlandýrýlmasý, psikolojik dinlememiz uykunun belli dönemlerinde gerçekleþiyor.

“Uyku tekdüze bir süreç deðil. Uykuya dalýþ, yüzeyel uyku, derin uyku ve rüya ile iliþkili -REM- (rapid eye movement = hýzlý göz hareketleri) olmak üzere dört dönemi bulunuyor. Anadolu Saðlýk Merkezi Nöroloji Uzmaný Dr. Ferda Korkmaz yetiþkin bir kiþinin ihtiyaç duyduðu uyku süreleri ile ilgili þu bilgileri verdi:
“Uyku süremiz yaþla birlikte deðiþmekle birlikte, herkesin uyku süresi kendine hastýr. Bunu deðiþtirebilmek pek mümkün deðildir. Bazý kiþiler günde 12 saat, bazý kiþiler ise 4 saat uykuya ihtiyaç duyarlar. Ancak toplumda bir çok eriþkinin ortalama uyku süresi 6- 8 saattir. Yaþla birlikte hem uyku süresinde hem de uyku mimarisinde deðiþiklikler olur. Ýnsanlar yaþlandýkça, toplam uyku süresinde ve rüyayla alakalý uyku evresinde geçen sürede bir düþüþ baþlar. Yeni doðmuþ bir bebek günde 16 saat uyur, rüya ile iliþkili REM dönemi oldukça yoðundur. Buna karþýn bebeðin 30 yaþýndaki annesi günde altý saat uyur (eðer þanslýysa) ve bu sürenin sadece dörtte birlik bölümünü REM’de geçirir.

Orta yaþlardan itibaren, uyku süresinin azalmaya baþlamasýnýn yaný sýra, uykunun karakteri de deðiþir. Bu yaþlardaki insanlar rüyayla iliþkili evrede daha az uyurken, yüzeyel uyku dönemleri daha uzun sürer. Ýnsanlar yaþlandýkça daha erken uyuyup daha erken kalkarlar. Gençlerde ise tam tersidir. Gençler, gece daha geç saatlere kadar kalýrlar ve günün çoðunu uyuyarak geçirirler. Seksenli yaþlarda bu deðiþiklik daha belirgindir. Gün içindeki uyuklamalarla birlikte günlük toplam uyku süreleri 6- 7 saat olabilir. Bu kiþiler gün içinde birçok kez uyuklasalar da bunlarýn toplamý nadiren bir saati geçer. Yaþlýlarýn günde 8- 10 saat uyumalarý gerektiði söylemi doðru deðildir.”

Kiþinin gerek duyduðu uyku süresi þu þekilde hesaplanabiliyor. Kiþi, uyanýk olduðu her iki saat için bir saatlik uykuya ihtiyaç duyuyor. Yaþ ilerledikçe bu deðiþiyor, uyanýk kalýnan her iki saat için 45 dakikalýk uyku gerekiyor. Baþka bir deyiþle, gün boyunca uyanýk kalýnan her saat için “uyku borcu” biriktiriliyor. On altý saatlik bir günün sonunda, genç bir insanýn “uyku bankasýna” borcu sekiz saate ulaþýyor. Buna karþýlýk yaþlý bir kiþinin uyku borcu sadece yaklaþýk altý saat düzeyinde bulunuyor.

Uykusuzluk kiþiyi nasýl etkiler?
Eðer uyku için yeterli zaman ayrýlmazsa kiþi uykudan yoksun kalýyor. Bu durumda gün içerisinde uykulu olmanýn yaný sýra, kiþide düþünmeyle ilgili sorunlar da ortaya çýkýyor. Yeni þeyleri öðrenme daha yavaþ gerçekleþiyor, bellek ile ilgili ve karar verme süreçlerinde sorunlar yaþanabiliyor. Uyku yoksunluðu dýþýnda bir takým uyku rahatsýzlýklarýnda da özellikle uykuda solunum bozukluklarýnda uyku mimarisindeki ve kan oksijen düzeyindeki deðiþikliklerin tetiklediði olaylar, ciddi biliþsel ve bedensel bozulmalara neden oluyor. Bunlar arasýnda kalp, akciðer ve hormonal hastalýklar yer alýyor.

Yaþlý kiþiler, uykusuzluk durumunda, kendilerini gençler kadar çok çabuk toparlayamayabilir. Kiþilerin 24 saat boyunca uyanýk býrakýldýðý bir araþtýrmada, 70’li yaþlardaki kiþilerin kendilerine gelmelerinin, genç kiþilere göre en az bir gün daha uzun sürdüðü ortaya çýktý. Öte yandan cinsiyet de, uykusuzluðun etkisinde farklýlýk yaratabiliyor. Örneðin kadýnlar, erkeklere göre daha hýzlý kendilerine geliyorlar.