Her yýl belgesel niteliði taþýyan bir kitap yayýnlamayý gelenek haline getiren ilaç þirketi Novartis, Osmanlý Ýmparatorluðu ve Cumhuriyet'in ilk yýllarýnda kurulan sivil hastane binalarýnýn hikayesini anlatan Tarihi Hastaneler adlý yeni bir çalýþma hazýrladý.

Novartis Türkiye Genel Müdürü Güldem Berkman ile kültür yayýncýlýðýný ve ilaç sektörünün çýkmazlarýný konuþtuk.

Ocak ayýnda Osmanlý Ýmparatorluðu ve Cumhuriyet'in ilk yýllarýnda kurulan sivil hastane binalarýnýn hikâyesini anlatan bir kitap yayýnlandý. 'Tarihi Hastaneler' adýný taþýyan kitap bir ilaç þirketi olan Novartis'in Kültür Yayýnlarý arasýndan çýktý. Yaþý 200 yýla yaklaþan ve anýtsal niteliðinden hiçbir þey kaybetmeyen hastanelerin konu edildiði kitap saðlýk tarihimize ýþýk tutuyor. Kitabý sanat tarihçiler Zehra Tonbul ve Özgün Forta hazýrlamýþ. Kitabýn fotoðraf editörlüðünü ise Selim Seval yapmýþ.

Tarihi Hastaneler, Novartis Kültür Yayýn-larý'nýn 20. kitabý. Daha önce Usta Eller, Yaþayan Çarþýlar, Yalnýzlýðýn Iþýklarý Deniz Fenerleri, Trenler Anýlardan Geçer gibi Türk kültür ve tarihinin tanýtýldýðý kitaplar hazýrlayan Novartis, her yýl belgesel niteliði taþýyan bir kitap yayýnlamayý gelenek haline getirdi. Novartis'in yayýnladýðý kitaplar, il halk kütüphanelerine, üniversitelerin kütüphanelerine, kitaplýklara ve kültür merkezi kütüphanelerine daðýtýlýyor. Kitap ayrýca satýþa sunulmuyor.

Novartis, dünyanýn en büyük ikinci ilaç þirketi. Yüzyýllýk bir mazisi var. Genel merkezi Ýsviçre Basel'de. Þirket bünyesinde 100 bin kiþi çalýþýyor. 140'tan fazla ülkede faaliyet gösteriyor. Türkiye'de 53 yýlda sektörün lider firmasý haline geldi. Ülkemizde bulunan dört büyük üretim tesisinde yaklaþýk 2 bin 600 kiþi istihdam ediliyor. Türkiye'deki ilaç sektöründe payý yüzde 8.

Novartis Türkiye Genel Müdürü Güldem Berkman, kitap yayýnlamayý þirketin sosyal sorumluluk anlayýþýnýn bir parçasý olarak görüyor. Amaçlarýný Türkiye'nin unutulmuþ kültürel deðerlerini öne çýkarmak olarak açýklýyor. Bir ilaç þirketinin kitaba yatýrým yapmasýnýn alýþýk bir durum olmadýðýný söylediðimizde ise "Yaklaþýk otuz yýl önce bu aktivitelere baþlanmýþ. Biz de bu mirasý daha iyiye götürmeye çalýþýyoruz." diyor.

Yayýnlanacak kitaplar proje olarak Novartis'e geliyor. "Daha önce çok çalýþýlmamýþ ve kaynak niteliði taþýyan" proje kabul ediliyor. Gülden Berkman kriteri açýklarken "Farklý olmak istiyoruz. Bir konuyla ilgili yüzlerci kitap varsa bir tane de bizimkisi olsun istemiyoruz." ifadesini kullanýyor. 2011'de hazýrlanacak kitabýn projesi mart ayýnda belirleniyor. 9 aylýk sürenin sonunda kitap ortaya çýkýyor. Yeni yýlýn ocak ayýnda da kitap daðýtýlýyor. Novartis'in kültür sanata ilgisi sadece kitap yayýnýyla sýnýrlý deðil. Her yýl Ýstanbul Müzik Festivali'nde bir müzik grubuna sponsor oluyor.

Novartis çeþitli sosyal sorumluluk projelerine de imza atýyor. Türkiye'de sivil toplum kuruluþlarýyla birlikte Yaþlýlar Günü, Alzheimer Günü ve Dünya Diyabet Günü'nde sosyal sorumluluk projeleri gerçekleþtiriliyor ve halký bilgilendiren projeleri destekliyor. Dünyadaki bütün Novartis þirketleriyle birlikte, her yýl bir iþ günü "Gönüllüler Günü" olarak kamu yararýna bir çalýþmaya ayrýlýyor. 1997 yýlýndan bu yana her yýl nisan ayýnda bir gün okul boyama, yaþlýlar yurdunda veya çocuk esirgeme kurumlarýnda çalýþma, oyuncak toplama ve daðýtma kampanyalarý yapýlýyor.

Novartis'in önemli projelerinden biri de Türk Kadýnlar Birliði ile birlikte yürütülen Novartis Saðlýk Melekleri projesi. "Saðlýk Melekleri", her bir kadýnýn ailesi ve toplum için birer "saðlýk meleði" olmasý fikrinden yola çýkarak Türkiye çapýnda kadýnlara kronik hastalýklar konusunda saðlýk eðitimi vermeyi amaçlayan bir proje. Bugüne kadar farklý illerde yapýlan toplantýlarda yaklaþýk 4 bin kadýna hipertansiyon, diyabet, kolesterol, astým, KOAH gibi kronik hastalýklar konusunda eðitimler verildi.

Þiir yazan genel müdür

Güldem Berkman, 2,5 yýldýr Novartis'in genel müdürlüðünü yapýyor. Berkman, Boðaziçi Üniversitesi Kimya Mühendisliði bölümü mezunu. (1991) Birçok þirkette pazarlama müdürü olarak görev yaptýktan sonra 2002'de Novartis'e geçmiþ. Ýþ grubu müdürü olarak baþladýðý Novartis'te daha sonra satýþ direktörü ve pazarlama direktörü olmuþ. Mart 2007'de Novartis Ýlaç Macaristan ülke baþkanlýðýna atanmýþ. Bir yýlýn sonunda Novartis Türkiye'nin baþýna getirilmiþ.

Erkek egemen olarak bilinen ilaç sektöründe kadýn yönetici olmanýn avantajlarýný yaþadýðýný söylüyor Berkman. "Bayanlar daha empatik. Müþteri hedef kitlemiz de yüzde elli kadýnlar yüzde elli erkeklerden oluþuyor. Dolayýsýyla böyle karýþýk bir topluluða erkek aðýrlýklý bir servis vermek çok doðru deðil." diyor.

Berkman iþ hayatýný maraton koþusuna benzetiyor. Baþarýda zaman planlamasýna dikkat çekiyor: "Sabah 08.30'da iþe baþlar, zil çalmýþ gibi 18.30'da þirketten çýkarým. Yedi yaþýnda oðlum var. Ona vakit ayýrmam gerekiyor. Ýþ ve özel hayattan birini yok sayarsanýz maraton koþmayý imkansýz hale getirirsiniz. Devamlý kafamda bir saat iþliyor. O saatlere kendimi uydurmaya çalýþýyorum. Zamaný planlamak çok önemli."

Berkman düzenli okuyan bir genel müdür. Her gün yaklaþýk bir saat kitaba vakit ayýrdýðýný söylüyor. Son dönemde psikoloji ve felsefe aðýrlýklý okumalar yapýyor. Elif Þafak'ýn Aþk romanýný severek okumuþ. Orhan Veli'nin þiirlerini beðeniyor. Bir dönem þiir yazmýþ hatta düðününde nikâh þekeri olarak "Bizim Þekerlerimiz" ismini taþýyan þiir kitabýný daðýtmýþ.

Avrupa'nýn en ucuz ilacý bizde

Türkiye'de en büyük ilaç alýcýsý devlet. Bu rakam yüzde 95 civarýnda. Devlet eylülde çýkarttýðý bir fiyat kararnamesi ile birim maliyeti düþürdü. Son kararnameye kadar olan dört yýllýk uygulama þöyleydi: Dört Avrupa ülkesindeki bütün ilaçlara bakýlýyor. Bizim her bir ürünümüz için bu ülkelerdeki en ucuz fiyat baz alýnýyor. Onun üzerine de yüzde on da iskonto uyguluyordu devlet. Geçen yýlýn sonunda þöyle oldu. Bir ilacýn ederi en düþük yüz lira ise 34 lira fiyat indirimine gidildi. Yani biz en ucuzun yüzde 34 altýna fiyat veriyoruz. Türkiye'de Avrupa'nýn en ucuz ilacý tüketiliyor. Fiyatlarýn ciddi olarak indirilmesi eczacýlarýn cirosunu etkileyecek bir þey. Eczacý yüz liraya sattýðý bir ilacý 66 liraya satacak. Türkiye'de 24 bin eczane var. Bunlarýn 6 bini kritik cirolarla çalýþýyor. Bir anda yüzde 34 bin ciro kaybý limitte olan eczaneleri çok etkileyecek. Eczacýlar bu yüzden kararnameye karþý çýktýlar.

***

Ýþte Novartis'in önceki yýllarda çýkardýðý kitaplar:

Usta Eller (2008)

Anadolu'nun birçok yerinde unutulmaya yüz tutmuþ Türk el sanatlarýndan örnekler "Usta Eller" kitabýnda hayat buluyor.

Sesler ve Danslar (2007)

Bu kitapta halkoyunlarýmýz ve halk çalgýlarýmýzdan örnekler verilerek, halkoyunu kültürü gelecek kuþaklara aktarýlýyor.

Öbür Yaným (2006)

Farklý din, dil, ýrk ve etnik kökene sahip insanlarýmýz, Anadolu topraklarý üzerinde yüz yýllardýr barýþ içinde kendi inanýþlarýný yaþýyor, kendi dillerini konuþuyor, kendi þarkýlarýný söylüyorlar. Novartis Kültür Yayýnlarý, bu mozaiði "Öbür Yaným" adlý kitabýyla yansýtýyor.

Yaþayan Çarþýlar (2005)

Deðerleriyle ve gelenekleriyle çarþý esnafýný ve çarþýlarý tanýtan belgesel niteliðinde geniþ bir proje olan bu kitap, Türk ve yabancý fotoðraf sanatçýlarýnýn farklý bakýþ açýlarý ve yaklaþýmlarýyla zengin bir görsellik taþýyor.

Yalnýzlýðýn Iþýklarý Deniz Fenerleri (2003)

Ülkemizin 422 deniz fenerini konu alan bu kitap hem deniz fenerlerinin ilginç hikâyelerine hem de fener lojmanlarýnda yaþayan 40 "Fener Ailesi"nin yaþamýna ýþýk tutuyor.

Anadolu'da Türk Bakýrcýlýk Sanatýnýn Geliþimi (1993)

Doç. Dr. Oktay Belli ve Ý. Gündað Kayaoðlu'nun hazýrladýklarý kitapta Türk bakýrcýlýk sanatý örneklemelerle iþlenmekte ve bakýr maden ocaklarý üzerine kapsamlý bir araþtýrma yer almaktadýr.

Devletin Evi Saray (1990)

Kitapta, insan-çevre, kültürel miras süreklilik-ulusal kimlik iliþkisi konusunda yapýlan tartýþmalara verilebilecek somut örneklerin baþýnda gelen saray, köþk ve kasýrlar anlatýlmýþtýr.

Þifalý otlarý kullanýrken dikkat!

"Dünyada þifalý otlarýn trendi artýyor. Ama ölçü kaçýyor gibi geliyor bana. Bütün ilaçlarýn kökeninde doðal malzemeler var. Yüzde doksaný doðal moleküllerden oluþuyor. Ama ilaççýlar olarak ana maddenin tam tedavi edici dozunu bulmakta zorluk çekiyoruz. 80 mg mý tedavi edecek 160 mg mý? Hem tedavi edecek hem minimum yan etki verecek. Ýlaç bir yeri tedavi ederken baþka bir yere zarar verme ihtimali olan bir ürün. 13-14 yýl süren bir çalýþmayla bunlarý keþfedip dozlarýný buluyoruz. Bu þifalý denen otlarýn ciddi hastalýklarda ilacýn yerini tutmasý imkansýz. Bu otlarýn iþe yarayýp yaramadýðýný doðru düzgün bilen yok. Ayrýca hangi dozda alýnacak bu da önemli. Belki de ýsýrgan otu 2 bardak içildiðinde bünyeye çok zarar veriyor."

Murat TOKAY / Zaman