Her yazarýn gönlünde, daha çok insan tarafýndan okunmak vardýr

Elif Þafak son dönemde en çok okunan, beðenilen ve eleþtirilen isimlerden.

Özellikle Aþk romanýnda 'tasavvufu popüler bir unsur olarak kullanýyor' söylemi eleþtirilerin baþýnda yer aldý. Þafak, 'Benim için tasavvuf bir temadan ibaret deðil, tasavvufla gönül baðým var.' diyerek bu eleþtirilere karþý çýkýyor.

Çok fazla röportaj veriyorsunuz. Artýk röportaj yapmak istemiyorum mu diyorsunuz yoksa edebiyat için buna katlanmaya deðer olarak mý görüyorsunuz?

Kitaplarým ilk çýktýðý zaman tanýtýlmasýnda önemli olduðuna inandýðým için bu iþi yapýyorum, ama seçerek yapýyorum. Ondan sonra bir dönemim daha var, o zaman tamamen içime çekiliyorum. Benim böyle bir ruhsal sarkacým var ve senelerdir bu hep böyle.

Fakat ilk zamanlar bu kadar görünür olmayý tercih etmiyordunuz. Ne deðiþti?

Birçok deðiþimin arkasýnda okurla kurduðum özel bað yatýyor. Ben zamanla þunu anladým, biz Ýstanbul içinde, elit bir çevrede 'kim ne yazýyor, kim ne düþünüyor'u çok önemsiyoruz. Hâlbuki bu çok küçük bir dünya. Bunun dýþýnda Anadolu'da, Karadeniz'de, Ýç Anadolu'da, Ege'de çok daha küçük yerlerde samimiyetle, açlýkla roman okuyan ciddi bir kesim var. Ve bir romaný ele aldýklarý zaman aile içinde paylaþan, elden ele dolaþtýran, akrabalarýna yollayan bir kesim var. Aslýnda o kesim için elitlerin kendi aralarýndaki düþünceler o kadar önemli deðil. Ben o kesimi çok önemsiyorum. Bunu zamanla daha iyi anladým. Okurla kurduðum iliþkiyi daha önemser oldum ve konuþtuðum zaman, etkinlikte bulunduðum zaman okurla sohbetimi önemsiyorum. Bu tabii ki bana bir rahatlýk getirdi. Öbür türlü sürekli gardýnýzý alarak hareket ediyorsunuz. Hâlbuki okura hitap ettiðinizi düþündüðünüz zaman zaten bütün bariyerler kalkýyor. Ýkincisi, tabii annelik beni daha yumuþak insan haline getirdi. Bazý þeyler de bir birikim iþi. Her kitapla beraber ben yeni bir þeyler öðrendim, o yüzden bu bir birikim ayný zamanda.

Birikiminiz sizi daha cesur mu kýldý?

Belki köþelerimi yumuþattý. Bir de edebiyatýn Ýstanbul edebiyatý olmadýðýný biliyorum. Okuru önemsiyorum, okura tepeden bakan yazarlýk anlayýþýnýn bana göre olmadýðýný iyi idrak ettim.

Edebiyat çevresinden daha çok, halkýn ne dediði ile mi ilgileniyorsunuz?

Doðru.

Çoðu yazar popüler olmak ister ama popüler yazarlarý da çok sevmez. Popüler olduðunuz için eleþtiriliyor musunuz?

Ben edebiyatýn böyle bir fanus içerisinde yaþamasý gerektiðini düþünmüyorum. Popüler kelimesi bizde bazen bir hakaret gibi kullanýlýyor. Sanki bir þey popüler olduðu zaman otomatik olarak ucuz ya da sýð olduðu anlamýna geliyor. Bence bu otomatik olarak halký küçümsemek demek. Ne kadar çok sayýda insan okursa bir þey o kadar kalitesini kaybeder diye bire bir baðlantý kurmak bence özünde çok hiyerarþik bir yaklaþým. Topluma da halka da çok tepeden bakan bir yaklaþým. Ben bunu gönlüme yakýn bulmuyorum, böyle bakmýyorum. Benim gözümde popüler olmak öyle otomatikman çok kötü bir þey deðil. Her yazar daha çok okunmak ister, bunu saklamakta da bir anlam görmüyorum.

Sizi eleþtirenler sizi kýskananlar mý?

Yani böyle bir genelleme yapamam. Beni eleþtirenlere hiçbir þey demem, diyemem, yeter ki eleþtiri güzel yapýlsýn. Belli bir edeple, adapla yapýlsýn.

"Kadýnlarý sevmeyen kadýnlar" diye bir yazý yazdýnýz. Sizi sevmeyen köþe yazarý kadýnlara bir gönderme miydi?

Yok, ben hiç þahsi gönderme yapmýyorum. Hakikaten çok uzun zamandýr buna çok dikkat ediyorum. Çok canýmý acýtan bir þey olsa bile þahýs üzerinden cevap vermemeye çok özen gösteriyorum.

Yazar kadýnlar arasýnda çekememezlik daha mý fazla?

Bu çok ilginç bir þey, daha eðitimli kadýnlarýn daha sevecen ve birbirlerini daha destekleyici olmasý gerekiyor ama tam tersi oluyor. Daha eðitimli, daha modern kadýn iþ alanlarýnda birbirine karþý çok hýrçýn yaklaþýyor. Kadýn kendine daha yakýn olan kadýna karþý daha acýmasýz oluyor. Bu çok ironik bir þey. Kendi hayatýnýn dýþýnda yaþayan kadýnlara karþý daha sevecen yaklaþabiliyor. Sonra geleneksel ortamlarda kadýnlar arasýnda çok ciddi dayanýþmalar var. Modern dünyalarda kadýnlar birbirlerini destekleme konusunda sýnýfta kalýyor. Hepimiz ayný þeyi yapýyoruz.

Siz hemcinslerinize karþý nasýlsýnýz?

En azýndan bilinç düzeyinde bunun idrakinde olmak, belli bir þuur taþýmak, dikkat etmek bence önemli. Ben bunlarý aþtým diye büyük iddialarým yok, ama en azýndan önem veriyorum, dikkat ediyorum.

Herhalde yeni düðününe katýldýðýnýz Nil Karaibrahimgil baþta geliyordur...

Evet. Nil benim can dostum, çok da kýymet verdiðim, saygý duyduðum bir insan.

Edebiyatta kimler var?

Edebiyatta çok kýymetli isimlerimiz var. Geçmiþten Sevgi Soysal'ý çok severim. Günümüzde Þebnem Ýþigüzel'i, Müge Ýplikçi'yi, Ayþe Kulin'i, Nalan Barbarosoðlu'nu, Ece Temelkuran'ý, Aslý Erdoðan'ý, Adalet Aðaoðlu'nu, Latife Tekin'i, Perihan Maðden'i ve birçok kadýn yazarý severek okuyorum.

Dostluklar açýsýndan kalabalýk mýsýnýz?

Ben akrep burcuyum, benim için dostluklar çok önemlidir. Yapýlan kötülüðü unuturum, ama iyiliði unutmam.

Romandaki karakterlerde hep bir karmaþýk ruh hali var. Sanki sizdeki karmaþýk ruh halleri kahramanlara damýtýlmýþ. Þimdi ise daha netleþmiþ gibisiniz.

Siyah Süt'te son tahlil de kendi içimdeki o monarþiyi anlatýyorum. Ýçinde minik benler var ve onlarýn arasýnda bir monarþi var. Kitabýn sonunda da demokrasi geliyor. Ýçimdeki bütün benlerle bir tanýþma ve barýþma. Bunun önemine çok inanýyorum. Ýçeride kurduðunuz ahenk, denge dýþarýda kendinizi nasýl taþýdýðýnýzý o kadar belirliyor ki.

 

Tip olarak çocuklarýn ikisi de babaya benziyor

"Doðru insana âþýk olursanýz, o insaný niye sevdiðinizi kendinize açýklayabiliyorsanýz o aþk deðildir." diyorsunuz. Eþiniz doðru insan mýydý?

Çünkünün arkasýný doldurabiliyorsanýz, þunlardan þunlardan dolayý ben bu insanla evlendim diyorsanýz o büyük aþk deðildir. Aþkta hep bir bilinmezlik vardýr. O insaný çok seviyorsunuz, buna dair bir þüphe yok; ama niye bu insaný sevdiðinize dair sorsalar belki kimseye açýklayamayacaðýnýz bir soru iþareti var.

Dolayýsýyla...

Dolayýsýyla benimki aþk. Benim evlenmemin tek bir sebebi var, o da tepetaklak âþýk oldum. Aþk ya sarhoþluk hali ve zaten o sarhoþlukla atýyorsunuz o adýmý, güzelliði de orada.

Sizin için 'modern Þehrazat' tanýmý yapýlýyordu. Kýzýnýzýn ismini Þehrazat koydunuz. Size mi benziyor?

Doðru. Her anne-baba çocuklarý kendisine benzesin ister, ama sonuçta her çocuk kendi özellikleri ile dünyaya gelir. Ama sanata çok düþkün. Bir de çocuklarýn kiþilikleri birbirinden çok farklý. Ayný ortamda büyüyorlar ama çok farklýlar. Bu bana çok ilginç geliyor.

Emir daha baba galiba.

Tip olarak ikisi de baba aslýnda. Aðýrýma giden bir konuya parmak bastýnýz! (gülüþmeler)

***

Tasavvuf bir okyanus herkes kabý kadar çeker

Aþk sizi hangi okur kitlesi ile ilk kez tanýþtýrdý?

Aþk bana yeni okurlar kazandýrdý. Aþk'ýn þöyle bir þeyi oldu, belki çok fazla kitap okuma alýþkanlýðý olmayan bir kesime de hitap etti.

Aþk ile birlikte tasavvufu sadece popüler bir unsur olarak kullandýðýnýz öne sürülerek çok eleþtirildiniz. Eleþtirilerden sonra kitaba tekrar bu gözle bakma gereði hissedip bir þeyleri düzeltme gereði hissettiniz mi?

Ben eleþtirileri tek bir kategoriye koymuyorum. Hakikaten çok güzel eleþtiriler çýktý. Daha hýrçýn eleþtiriler de çýktý, çok þükür sayýlarý daha azdý bunlarýn. Sonuçta enerjisi güzelse bir eleþtirinin onu dikkatle dinliyorum. Tabii ki eksikleri varsa kitabýn bir dahaki baskýda düzeltirim. Tabii ki hiçbirimiz bir þeyleri annemizin karnýnda öðrenip gelmiyoruz. Tasavvufu popülerleþtirdiðim noktasýnda ben bir tek þunu söyleyebilirim; benim için tasavvuf bir temadan ibaret deðil. Benim tasavvufla özel bir gönül baðým var. Ne kadarýný algýlayabilirim, ne kadar yaþayabilirim insan insaný tartamaz, insan insaný da bilmez. Benim durduðum yerden tasavvuf bir okyanus, herkes kendi kabý kadar çekebiliyor oradan. Benim kabým kova kadarsa o kadar çekebilirim, bardak kadarsa o kadar çekebilirim. Öbürü belki benden daha iyi anlatýr, eyvallah. Ama biz ne kadar su çekersek çekelim o okyanusun suyu azalmaz. Dolayýsý ile ben ancak þundan mutlu olabilirim, romanýmý beþ bin kiþi okur, beþ kiþinin gönlünde bir kapý açýlýrsa o benim için mutluluk verici bir þey.

***

Kâðýt Helva eski bir dostla karþýlaþmak gibi bir þey

Benim gözümde çok özel bir yeri var. Aþk'tan sonra böyle bir ihtiyaç hissettim. Ben bir köprü olarak görüyorum bu kitabý, benim farklý kitaplarým arasýnda baðlar kuran bir kitap. Bana þunu gösterdi, zaman içerisinde hangi temalar öne çýkmýþ benim kalemimde. Ben yazdýktan sonra dönüp hiçbir zaman ne yazdýðýmý okumuyorum. Hep bir sonraki kitaba odaklanýyorum. Onun için Kâðýt Helva'ya hazýrlýk yaparken ben de þaþýrdým. Hayretle okuduðum zamanlar oldu. Eski bir dostla karþýlamak gibi bir þey oldu. Elif Þafak'ý tanýma kýlavuzu gibi bir þey olacak