Elif Ayla, “Þerbet ve Hoþaf – Hatýralarda Kalan Yudum Yudum Lezzetler” kitabýyla geçmiþimizin hoþ bir yanýný bugüne taþýyor. Ýnsana kýrýlýverecekmiþ gibi gelen incecik bardaklarda ikram edilen buz gibi þerbetler. Þerbet kokularýyla hafýzamýza kazýnmýþ düðünler, niþanlar, loðusa ziyaretleri. Akraba ziyaretleri. Tahta sandalyeler. Utangaçlýklar. Gözlerin içiyle gülünen eski güzel günler…

Þerbet gibi havalarýn, þerbet gibi insanlarla, þerbetten nafakalar çýkarýlan günlerin, güzel su içilir yemeðin yanýnda diye, hoþ-ab denilen hoþaflarýn, o unutulmaz tatlarýn bir araya geldiði bir çalýþma bu…

Hepsi, insan israfý icat etmeden evvel bulundu. Meyvelerin, otlarýn son hallerine, hadlerine kadar, þükür kazanýnda kaynatýlýp sofraya getirilmesiyle oluþturuldu. Bütün þerbetler ve hikâyeler aslýnda suya yazýlmýþ methiyeler. Suyu kaç þekilde içebileceðimizi anlatýyorlar. Meyveye eklenen su deðil, suya eklenen meyveler onlar. Her þerbet ve her hoþaf, insan emeðinin nimete dokunup, Barekallah demesi.

Elif Ayla kitabýnda, babaanne mutfaklarýndan bugüne kadar gelen, yok olmalarýna izin verilmeyen þerbet ve hoþaflarý anlatýyor. Hoþaflar hikâyelere dökülüyor, þerbetler anýlarla birleþiyor. Kitap bir tarifler bütünü olmaktan çok, bir yaþam biçimini tarif ediyor. Þefkat, þerbetten akýyor. Hoþaftan geriye çekirdekler deðil, anýlar kalýyor.


Ramazan ayýnda siz de sofralarýnýzý meyvenin suya aktýðý þerbetlerle süsleyin:

KAVUN ÞERBETÝ

Bu þerbet eskilerin hiçbir þeyi israf etmedikleri günlerden kalmadýr aslýnda. Hiçbir þeyin böyle bol ve kavanozda kolay bulunur olmadýðý zamanlarda, insanlar damak tadý uðruna yeni þeyler bulmak, hiçbir þeyi de zayi etmemek durumunda idiler. Kavun þerbeti, namý diðer subye, iþte öyle zamanlardan kalmadýr.

Malzeme:
Yaklaþýk iki orta boy kavunun çekirdeði
5 su bardaðý su
4 su bardaðý þeker

Yapýlýþý:
Kavun çekirdekleri yýkanýr, bir tepsiye alýnýp, güneþte kurumaya býrakýlýr. Efendim eskilerin evlerinde bakýr havanlar vardý. Hâlâ imkân varsa, kavun çekirdeklerini bakýr havanda dövmenizi öneririm. Dövmek demiþsek de, çok eziyet etmeden, hafif irice kalacak kadar çevirsek kâfi. Bir yandan da suyu kaynamaya koyalým. Kaynayan suya, havanda þöyle bir çevirdiðimiz çekirdekleri koyalým. Bir taþým kaynatýp, þekeri ekleyelim. Sonrasýnda temiz bir tülbentten geçirelim þerbetimizi. Cam þiþelere, sürahilere koyup soðutalým.

Bu þerbeti bir baþka þekilde de yapmak mümkün. Daha modern evler, yeni hayatlar için bu tarifim de. Bütün malzemeyi robota koyup, iyice çevirelim. Sanki sývý, mayonezimsi bir görünüm alana kadar devam edelim. Yine tülbentten süzüp, sürahiye koyarak soðutalým. Servise hazýr içeceðimiz.


NANELÝ LÝMON ÞERBETÝ

Bu þerbeti Sultan II. Abdülhamid pek severmiþ.

Malzeme:
4 adet limon
5-6 dal taze nane
1 su bardaðý þeker
3 su bardaðý su

Yapýlýþý:  
Limonlarýn sularý sýkýlýr. Nane yapraklarý bir miktar þekerle bakýr havanda dövülür, macun kývamýna getirilir. Temiz, seyrek dokumalý bir tülbente konur. Aðzý sýkýca baðlanan tülbent limon suyunun içine býrakýlýr. Bir gece soðumaya býrakýlýr. Sabah nane kesesi þerbetten alýnýr. Kalan þeker ilave edilip, eritilir. Tekrar dolaba kaldýrýlan þerbet, servise hazýrdýr.

Bu þerbeti yaparken, naneleri bütün halde býrakmayý tercih edenler varsa da, nanenin bir süre sonra salyamsý bir görünüme sahip olmasýndan dolayý ben yukarýdaki yöntemi tercih ediyorum. Taze nane, servis ederken bardaklara konursa, çok daha güzel oluyor. Ayný þerbete dilim limon ve kavrulmuþ çam fýstýðý da pek yakýþýyor.


LOÐUSA ÞERBETÝ

Malzeme:
3 adet loðusa þekeri
36 adet karanfil
9 adet kabuk tarçýn
4,5 çay kaþýðý zencefil
24 adet karabiber
9 su bardaðý su
3 tatlý kaþýðý file badem

Yapýlýþý:
Badem haricindeki bütün malzemeyi suya koyup kaynatýrýz. 15 dakika kadar kaynayan malzeme tülbentten geçirilerek süzülür. Soðutulan þerbet, üzerine badem serperek servis edilir.


Elif Ayla kimdir?
Sokaklarý deniz kokan o þehirde doðdu. Bahçesinde bir hurmayla bir de iðde aðacý olan o cami yapýldýktan tam ama tam 600 yýl sonra. O iðdenin altýnda çok ama çok kitap okudu. Musalla taþýnda beþ taþ oynadý. Nil kenarýnda hiç kahve içmedi. Ama Üsküdar sahilinde içti. Küçüklüðünden beri ermeye çalýþýyordu. Bunun için iðdeyle yetinmedi. Ýncir aðacýnýn altýnda, üstünde, muhtelif yerlerinde kitap okudu. Netice malum.
Doðduðu yerden dolayý adý Zeytincir olacaktý. Kader, lamelif oldu. Okudu, yazdý falan. Sonra baþýna talih kuþu mu kondu, yedi kandilli Süreyya’nýn tacý mý oturdu bilinmez, bir minareler sarayýna geliverdi. Bütün o camilerin ve masallarýn ve kedilerin ve kokularýn toplandýðý o þehre. Tam masalýn içinden geçiyorum diyordu ki orada kalýverdi. Masalýn içinde iki harf tuttu. Sýrlý iki harf. Harflerin peþine düþtü. Masallardan þehirler, þehirlerden masallar toplayýp, kelimeye iman etti.
Bu yazar tanýtýmýný okuyup da bir þey anlamadým diyenler, zaten kim hayattan bir þey anlamýþ…