Berat Kandili demek, Ramazan-ý Þerif geliyor demek... Ramazan Hatýralarý'nýn serinliði geliyor demek... Öyle de ihtiyacýmýz vardý ki.

Ben þölen gibi gösteriþli, telaþlý, gürültülü yaþanmasýný sevmiyorum. Benim için Ramazan sükunettir, derinlik ve inceliktir. Kiþinin kendi kendisiyle daha çok baþ baþa kalmasýdýr. Bu benzeþmelerden bir ruhaniyet ikliminin; "hüznü sevinçle, sabrý þükürle" birleþtiren emsalsiz güzelliði ile doðmasýdýr.

Ýftar ve sahur sofralarýnýn sade olanlarý güzeldir ki, bereketi o sadelik içinde yaþanýr. "Birdenbire çok yemek, saygýsýzlýða yakýn bir ayarsýzlýktýr" derdi Esat dede. "Bedeni ve maddeyi ikinci plana atýp, ruhu ve tefekkürü her zamankinden çok öne çýkarmaktýr Ramazan" derdi... "Daha telaþlý, daha hareketli, yeme içme ilgileri daha canlý bir dönem hiç deðildir" derdi. Çünkü o türlüsü onun zamanýnda da baþlamýþtý.

Toplumsal kesitleri alýrken, marjinal denilebilecek örnekler üzerinde durmayý hoþ göremiyorum. Bilgi olarak tamam da; toplumu anlatýyoruz diye konaklardaki Ramazan'larý anlatmayý yadýrgýyorum. Biz, mahalledeki, sýradan evlerdeki Ramazan'lara bakalým. Toplumun yaþadýðý, nabzýnýn attýðý yer orasý.

Direklerarasýný falan masal gibi dinliyorum. Ve o masalýn da geniþ kitleleri ilgilendirdiðini hiç sanmýyorum. "Eski Ramazanlar" denilince bunlarýn anlatýlmasý da hoþuma gitmiyor ve hiç de gerçekçi gelmiyor. Onlar marjinal anlatýmlar ve toplumun ruhunu yansýtmýyor.

Fakirlere yardým, Ramazan öncesinin ince bir dikkatiydi. Gizli yardýmlar yapýlýrdý. "Fakire sofrada yedirmek" diye bir þey yoktu. Evdeki sofranýn mahremiyeti vardýr ve fakir fukara çaðýrýlmaz; komþu da çaðýrýlmaz. Ýftara iþtirak, ancak yakýn akrabalar arasýnda olurdu. Ayrý sofralar açmak, eski konak hayatýnýn âdetlerindenmiþ. Ben ne gördüm ne de duydum. Ama çok hoþ ve hassas bir yardýmlaþma, hiç incitmeden ve alenileþtirilmeden sýcacýk bir yürekle, asil bir zarafetle gerçekleþtirilirdi...

Çok þeyler deðiþti.

Sabahleyin mescidimizin imamý evinden gelirken bizim sokaktan geçer ve bizim kapýyý "tak, tak, tak" diye üç defa çalardý. "Dalgýnlýk, rehavet" olmasýn diye! Alýþmýþtýk o sese, hiç yadýrgamazdýk... Ramazanlarda camileri gezerdik, ama itidal üzere... Babam derdi ki; bizim camimiz mahzun kalmasýn. Bazen bir baþka camiye niyetlenmiþken, bizim camiyi tenha gibi gördüðü için vazgeçerdi.

Evimizi sattýktan sonra, çeþitli semtlerde oturmak durumunda kaldýk. En içten dileði, evimizin bir camiye yakýn olmasýydý. Belki 15 kadar ev deðiþtirmiþizdir; hepsinde de cami 50 metre kadar yakýnýmýzda olmuþtur. Sonunda ev sahibi olduk, tam caminin karþýsýnda! Bir sevindi ki anlatamam.

Mýzraklý Sokak'taki ilk kendi evimiz, Muhtesip Ýskender Mescidi'nin hemen yanýndaydý. Sonra Yavuzselim'e taþýndýk, Eski Ali Paþa Camii bir sokak ötedeydi. Edirnekapý'daki ev, Mihrimah Sultan'ýn yamacýndaydý. Tercüman Yunus'taki evimizin yine 50 metre yakýnýnda ahþap minareli bir mescit vardý... Hepsi öyleydi evlerimizin. Ataköy'de oturduk, orada da yeni yapýlan bir camiye bitiþik gibiydik... Haseki'de öyle, Bakýrköy'de iyice karþý karþýya... Böyle olsun diye özel çaba harcamadýk, hep öyle rast geldi; babacýðýnýn duasý istikametinde... Unuttuklarým da öyleydi... Üçler Sokak'ta oturduk, Sultanahmet bütün haþmetiyle karþýmýzdaydý... Çarþamba'da oturduk, Ýsmail Aða Camii köþedeydi... Oturduðumuz evleri ve semtleri, ben önce camileriyle hatýrlarým. Aslýnda bütün Ýstanbul'u öyle hatýrlarým. Güzel, vakur, müþfik, haþmetli Ýstanbul'u... Yoktu o zaman göðü delmek isteyenlerin çirkinlikleri falan... Hüzünlüymüþ diye eleþtiriyor bir yazar. Sen kendine bak önce; niçin bu kadar hüzünsüzsün? Hüzünsüz güzellik olur mu?!

Bu yýl Ramazan'ý bir baþka türlü özledim. Anlatýlacak gibi de deðil. Bezdim gündemsiz aktüalitenin yapýþkan anlamsýzlýðýndan.

Bir de þu farfaralýklar olmasa! Ýstanbul, vakarlý tevazuun, müþfik ihtiþamýn þehridir. Süleymaniye gibi... Sultanahmet, Þehzade, Sultan Selim gibi... Ruhaniyete tefekkür ile deðil de þov ile yaklaþmak, býrakýn ruhumuzu, Ýstanbul'un maddesine bile yakýþmýyor.

Ahmet Selim / zaman